Uzależnienie jest efektem długotrwałego, intensywnego, regularnego picia   w celu uzyskania poprawy nastroju, ulgi, zredukowania napięcia. Charakteryzuje się nieadekwatnym   przeżywaniem emocji, zniekształceniami  myślenia i zafałszowanym obrazem siebie. Na skutek działania alkoholu na organizm i umysł występuje szereg zmian somatycznych i psychicznych prowadzących do destrukcji  i samozniszczenia.

Do  objawów uzależnienia od alkoholu należą:
  • silne pragnienie lub poczucie przymusu picia
  • upośledzona zdolność kontroli  nad zachowaniem związanym z piciem
  • objawy zespołu abstynencyjnego pojawiające się po zakończeniu lub przerwaniu picia
  • silna koncentracja życia wokół picia  z ograniczaniem lub całkowitym porzuceniem dotychczasowych zainteresowań
  • zmiana tolerancji powodująca  potrzebę zwiększania ilości lub częstotliwości picia do uzyskania  pożądanego efektu
  • szkody, które nie powstrzymują  przed dalszym piciem

Wymienione objawy sprawiają, że jakość życia osoby uzależnionej obniża się z każdym takim powtarzającym się doświadczeniem, obraz własnej osoby staje się coraz bardziej niewyraźny i coraz trudniej patrzeć w lustro.  Każdy człowiek w trudnych chwilach swojego życia stosuje psychologiczne mechanizmy obronne w celu uchronienia się czy też zminimalizowania cierpienia. Osoby uzależnione przeżywające  z jednej strony nieprzyjemne skutki swojego picia a z drugiej strony ogromną potrzebę ulgi doznawanej w związku z działaniem alkoholu na organizm, postawione są w sytuacji wyboru z wykluczającymi się wzajemnie rozwiązaniami: zrealizować potrzebę doświadczenia ulgi ale potem ponieść konsekwencje czy też uniknąć skutków kosztem bezpośredniego przeżywania dyskomfortu.

Osoby uzależnione wykształcają takie mechanizmy obronne , które pozwalają nie widzieć do końca prawdziwie faktów, stąd powszechna opinia, że alkoholik nigdy nie przyzna się, że jest alkoholikiem. Zniekształcenia poznawcze w postaci minimalizowania szkody, zaprzeczania problemom, poszukiwania usprawiedliwień picia na wielu polach, służą temu żeby ten dysonans zredukować i zapewnić osobie  komfort picia. Zdarza się, że straty są bardzo bolesne, dotykając najważniejszych wartości w życiu człowieka, i refleksja nad tym nie przychodzi lub jest bardzo ulotna a często z powrotem zatopiona w butelce alkoholu, ale zdarza sie, że właśnie ten moment cierpienia, ta  nieprzyjemna konfrontacja z rzeczywistością, daje szansę. Szansę  na uświadomienie sobie problemu i konieczność zmiany swojego życia. Jednak by szansę tę wykorzystać konieczne  jest zaangażowanie.  Bez intensywnej pracy psychologicznej trudno refleksję tę utrzymać w mocy. Przyzwyczajenie, brak wiedzy na swój temat oraz brak rozumiejącego wsparcia, powodują, że trudno oprzeć się pokusom, które najczęściej przychodzą w trudnych momentach i dlatego decyzje o zakończeniu picia czasem nie są w stanie przetrwać. Motywacja do zmiany  początkowo najczęściej bywa ulokowana na zewnątrz.  Osoba z problemem uzależnienia przeżywa ogromną ambiwalencję pomiędzy podejściem „lepiej  się zmień” a ” nie masz szans na zmianę”. Jednym z nowych podejść terapeutycznych  służących redukcji dysonansu jest terapia motywująca, której twórcami są William Miller i Stephen Rollnick. Istotny jest tu  nacisk na budowanie wewnętrznej motywacji do zmiany.

Decyzja o przerwaniu picia i zatrzymaniu procesu choroby jest konieczna ale niewystarczająca do uzyskania zasadniczych i trwałych zmian w psychice i skutecznego zapobiegania nawrotom choroby Poszukiwanie i przyswojenie informacji dotyczących problematyki uzależnienia nie powoduje głębokich i trwałych zmian, gdyż nie dotyka istoty uzależnienia czyli jego patologicznych mechanizmów. Długotrwały proces psychoterapii podnosi zdolność do korzystania z wyuczonych abstynenckich umiejętności,  podtrzymuje motywację do stałego obserwowania siebie i wprowadzania kolejnych zmian oraz zmniejsza siłę działania destrukcyjnego wpływu mechanizmów.

Coraz częściej w dzisiejszym świecie  korzystanie z internetu, granie w gry komputerowe, zakupy czy praca -zachowania powszechne, pożyteczne i akceptowane – zajmują coraz więcej czasu i spełniając inne funkcje niż pierwotnie, powodują równie wiele cierpienia jak substancje psychoaktywne.

Rozpoczęcie nowego rozdziału w życiu to często decyzja o psychoterapii.

Bibliografia:

  • Jaraczewska I. Terapia motywująca, Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, nr 3/ 2008 (Rok XI), red. Kaczmarczyk I.,  wyd. PARPA, Fundacja „Zdrowie-Trzeźwość”;
  • Mellibruda J. Sobolewska Z., Integracyjna psychoterapia Uzależnień Teoria i praktyka, IPZ PTP, Warszawa 2011
  • Olczak S. Nałogowe zachowania, Uzależnienia w praktyce klinicznej. Zagadnienia diagnostyczne, red. Bętkowska-Korpała B., wyd. PARPA, Warszawa 2009